اهمال کاری به مثابه­ی رفتاری خود­تخریب­گر

اهمال کاری به مثابه­ی رفتاری خود­تخریب­گر

1398-07-09 0
concerned-wife.jpg

اهمااهمال کاری به مثابه­ی رفتاری خود­تخریب­گر

باور رایج درباره­ی افراد اهمال کار این است که آنها مهارت اندکی در مدیریت زمان دارند، اما پژوهش­ها نشان می­دهند که مشکل اصلی این افراد ضعف در مهارت خود-تنظیمی است. این ناتوانی سبب می­شود که افراد اهمال کار خوشی لحظه حال را در اولویت قرار داده و نسبت به اهداف آتی بی تفاوت باشند. که البته این چرخه در نهایت منجر به استرس بیشتر و در نتیجه آسیب­های روحی و روانی، مشکلات تحصیلی، شغلی و اجتماعی و خانوادگی شده و در بلند مدت باعث می­شود که فرد فرصت­های ارزشمند زندگی را از دست بدهد و رضایت از زندگی اندکی داشته باشد.

خوشبختانه، مجموعه­ای از تکنیک­های روانشناختی وجود دارد که افراد اهمال کار می توانند با استفاده از آن این عادت بد خود را مدیریت کنند.

واژه­های اندکی وجود دارند که با شنیدن آن، به اندازه شنیدن واژه­ی ضرب­الاجل ترس و دلهره در روان آدمی رخنه می­کند. از نظر لغوی ضرب­الاجل به معنی تعیین مهلت برای به پایان رساندن کار یا وظیفه­­­ای است که بر عهده گرفته­ایم. انگلیسی زبان­ها برای این مفهوم از واژه­ی ددلاین استفاده می­کنند، که از دو واژه ی مردن و خط تشکیل شده است. ریشه این واژه به دوران گذشته و در زندان­ها بر می­گردد که در محوطه­ی زندان خطی روی زمین ترسیم می­شده است که در صورت عبور زندانی از آن مورد اصابت گلوله قرار می­گرفته و کشته می­شده است. اگرچه واژه ددلاین دیگر به این معنا مورد استفاده قرار نمی­گیرد، اما هنوز بوی مرگ از آن استشمام می­شود. “اگر این کار را تا فردا انجام ندهم، فلانی مرا می­کشد! “.

علی­رغم تمام استرس و دلهره­ای که ضرب­الاجل­ها در ما بر­می­انگیزند، اما باز هم کار­ها را به تعویق می­اندازیم، شروع کردن­ها را از ساعتی به ساعتی دیگر و از روزی به روزی دیگر موکول می­کنیم و در نهایت این جمله را با خود می­گوییم که ” از شنبه شروع می­کنم”! اما بالاخره بعد از تمامی این وقت کشی­ها، ناگهان به خود می­آییم، و در حالی که ساعت دو شب شده، با ترس و اضطراب و همزمان خواب آلودگی، با زجر و ناسزا به دنیا و درس و استاد، به صورت شب امتحانی خود را برای آزمون فردا آماده می­کنیم. عجیب­تر این که ما با علم به این که به تعویق انداختن کار­ها حالمان را بدتر می­کند، عامدانه و همزمان با حس اضطراب انجام وظایفمان را به تاخیر می­اندازیم. به همین جهت است که بنابر نظر روانشناس دانشگاه کلگری کانادا، پیرز استیل، اهمال کاری و به تعویق انداختن کار­ها نوعی خود­تنبیهی و آزار دادن خود است.

اهمال کاری به مثابه خودآزاری

اگرچه به طور معمول افراد اهمال کار عملکرد ضعیف­تری نسبت به دیگران دارند، اما آفت­های اهمال کاری فقط به ارائه­ی کار­های ضعیف و از دست دادن ضرب­الاجل­ها ختم نمی­شود. در واقع اهمال کاری مزمن با مجموعه­ای از پیامد­های منفی جسمی و روانی همراه است. به طور نسبتا واضحی، افراد اهمال کار در طول زندگی استرس بیشتری نسبت به دیگران دارند. به همین علت، گروهی از این افراد در بلند مدت با مشکلات قلبی و عروقی مواجه می­شوند. علاوه بر این، اهمال کاری می­تواند به صورت گسترده­ای تمام شئون زندگی را در بر گرفته و در نتیجه حتی به کوچکترین وظایف زندگی سرایت کند. از مسواک زدن دندان­ها موقع خواب گرفته تا پیگیری مشکلات جسمی و روحی و مراجعه به پزشک و روانشناس. نکته غم­انگیزی که ماجرا را برای افراد اهمال کار دشوار تر می­کند، این است که به طور معمول اهمال کاری با افسردگی و اعتماد به نفس پایین همراه است و یا به آن دامن می­زند.

چرا اهمال کاری می­کنیم

اهمال کاری مزمن رفتار خود-تخریب کننده ای است، اما ما همچنان به آن ادامه می­دهیم. چرا؟ پاسخ جامع و کامل به این سوال وقت بسیاری را می طلبد و البته علت این رفتار در افراد مختلف می­تواند به دلایل گوناگون باشد، که برای بررسی آن هر فرد می تواند به روانشناس متخصص در زمینه اهمال کاری مراجعه کند. اما به طور کلی، یکی از دلایل اصلی این که اهمال کاری در ما تبدیل به یک عادت رفتاری شده، نوع نگاه ما به این مشکل است. اغلب افراد فکر می کنند که اهمال کاری و به تعویق انداختن کار ها به دلیل توانایی ضعیف ما در مدیریت زمان است. اما طبق پژوهش­های روانشناختی اهمال کاری بیشتر ریشه در توانایی ضعیف ما در مدیریت عواطف و هیجاناتمان دارد.

انسان در طی فرایند تکامل به گونه­ای شکل گرفته است که به صورت خود به خود میل به مصرف کمترین انرژی برای انجام کار­ها دارد. به عبارت دیگر وظایف و اهداف راحت و بی دردسر نسبت به کار­های دشوار خوشایند تر هستند. از این نظر همه ی ما به هم شبیه هستیم. در واقع هیچ کس انجام کار­ها و وظایف سخت و پر استرس را دوست ندارد، اما این که چگونه افراد با این استرس رو به رو شده و آن را مدیریت می کنند، نشانگر یکی از تفاوت­های فردی بین افراد اهمال کار و دیگران است. افراد اهمال کار معمولا توانایی ضعیفی در مدیریت عواطف و هیجاناتشان دارند و به عبارت کلی تر در جمع و جور کردن خودشان، یعنی در خود تنظیمی با مشکل مواجه هستند. به عبارت دیگر، این افراد تکانشی هستند. به این معنی که برای دستیابی به یک هدف ارزشمند که نیازمند تلاش مداوم و تحمل استرس و پیچیدگی­های کار در مدت زمانی نسبتا طولانی است، توانایی اندکی برای نادیده گرفتن و سرکوب حس خوشحالی و راحتی زمان حال دارند. در واقع این افراد در پاسخ به استرس و حالات ناخوشایندی که انجام وظایف به بار می آورد، به جای تلاش برای تکمیل و انجام هدف مورد نظر، خلق و خوی خوشایند فعلی را در اولویت قرار می دهند و به همین دلیل است که معمولا بیان می کنند در دوره­هایی که وظایف سنگینی بر عهده دارند، فعالیت­هایی که در گذشته برای آنها جذابیت چندانی نداشته، به یک باره بسیار خوشایند و دلپذیر می شود. مثل دیدن سریال های تکراری یا انجام بازی­های کامپیوتری در شب امتحان. در بررسی پدیده اهمال کاری، روانشناسان معتقدند که افراد اهمال کار خود فعلی یا به عبارت دیگر حالات هیجانی و عاطفی فعلی را مهم تر از خود آینده شان می دانند. به همین جهت، برای اجتناب از حالات ناخوشایند هیجانی ناشی از شروع یک کار دشوار، افراد اهمال کار انجام کار را به تعویق می اندازند تا در کوتاه مدت و در لحظه حال خلق و خوی راحت و آرامی داشته باشند، و انجام کارشان را به کس دیگری محول می کنند. و این فرد کسی نیست جز خود آینده شان که قرار است از شنبه کار را شروع کند. غافل از این که خود آینده این افراد با خود فعلی شان هیچ تفاوتی ندارد و اساسا این شنبه با شنبه ی گذشته تفاوتی ندارد. البته ذکر این نکات به معنی این نیست که افراد اهمال کار هیچ شناختی از چگونگی و چرایی اهمال کاری ندارند. در واقع، برعکس این امر صادق است. یعنی افراد اهمال کار با اطلاع از این که انجام وظایف سخت و دشوار میزان قابل توجهی از استرس را برایشان به همراه دارد، کار ها را به تعویق می اندازند. در واقع بعد از مدتی که اهمال کاری در فرد ریشه می دواند و تبدیل به یک عادت رفتاری سفت و محکم در وی می شود، فرد هیچ کاری را شروع نمی کند تا با حس شکست و این که می توانسته خیلی زودتر این کار را شروع کند رو به رو نشود. این نکته آفت بسیار عذاب آوری برای فرد و حتی اطرافیانش است. چرا که این چرخه نه تنها اعتماد به نفس را از فرد گرفته، بلکه منزلت و جایگاه اجتماعی وی در بین اعضای خانواده و همکاران را خدشه دار می کند. و مهم تر از آن فرصت رشد و شکوفایی و استفاده از فرصت های ارزشمند و در عین حال گذرای زندگی را از وی می گیرد. به همین دلیل است که گفته می شود، دنبال کردن لحظه به لحظه ی حس راحتی و خوشی در کوتاه مدت و همزمان به تعویق انداختن کار ها و وظایف، نوعی خودآزاری و شکنجه کردن خود است. رفته رفته این افراد به بمبی از اضطراب و استرس تبدیل می شوند که در صورتی که به موقع خنثی نشوند، عواقب ناخوشایندی در انتظارشان خواهد بود.

در پژوهشی درباره اهمال کاری، دکتر فوشیا سایرویس به این نتیجه رسید که اولویت دادن به  خلق و خوی آسوده و حس راحتی فعلی به قیمت بی توجهی به آینده، بدین معنی است که دلیلی برای انجام فعالیت­هایی که بهزیستی و شادکامی را در بلند مدت ارتقا می دهد وجود ندارد. به طور خلاصه، فعالیت­ها و کارهای مهم که انجام آنها برای ایجاد و حفظ سلامت جسمی و روحی ضروری است، در صورتی که در دید افراد اهمال کار دشوار و یا ناخوشایند باشند به راحتی کنار گذاشته می شوند. به همین دلیل، در کنار تاثیر مستقیم استرس ناشی از اهمال کاری بر سلامت، گسست بین اهمیت دادن به راحتی و آسودگی لحظه حال، به قیمت بی توجهی به آینده باعث می شود که افراد اهمال سلامت جسمی و روانی ضعیف تری نسبت به دیگران داشته باشند.

برای ریشه کن کردن اهمال کاری چه کار باید کرد؟

خوشبختانه برای مدیریت اهمال کاری راهکار های روانشناختی اثر بخشی وجود دارد که در کاهش این مشکل به افراد کمک می کند. البته لازم به ذکر است که این روش ها خود-حمایتگر بوده و جای کمک گرفتن از متخصصین روانشناسی را نخواهد گرفت. در این بخش بعضی از راهکاری های مقابله با اهمال کاری معرفی می شود:

  • تمرین مهرورزی به خود. در پژوهشی که در آن 700 نفر از افراد دارای مشکل اهمال کاری شرکت کردند، مشخص شد که با کم و زیاد شدن میزان مهروزی افراد نسبت به خودشان، میزان اهمال کاری آنها نیز کم و زیاد می شود. در واقع بر خلاف انتقادات بی حد و حصر و مداوم از عملکرد خود، مهربان بودن و درک کردن خود همچون سپری است در برابر هیجانات منفی که افراد اهمال کار برای اجتناب از این هیجانات منفی به اهمال کاری روی می آورند.
  • بخشیدن خود. بعد از پایان پروژه­ها و تکالیف و وظایفی که بالاخره آنرا انجام دادید، به جای این که به خود حمله کنید و خود را سرزنش و ملامت کنید که اگر آنرا زود تر انجام داده بودم، نتیجه ی بهتری می گرفتم، خود را به خاطر اهمال کاری­تان ببخشید. در واقع، نتایج پژوهشی درباره­ی اهمال کاری نشان داد که دانشجویانی که مطالعه برای یک امتحان را به تعویق انداخته و سپس خود را بخشیده بودند، به احتمال کمتری برای امتحانات بعدی اهمال کاری می کردند.
  • تمرین ذهن­آگاهی. ذهن­آگاهی به معنی آگاهی و توجه بدون قضاوت به افکار و هیجانات لحظه حال و پذیرش آنها است. برای تمرین ذهن­آگاهی روزانه 20 دقیقه زمان صرف کنید. در محیطی آرام و بدون سر و صدا به حالت چهارزانو روی زمین بنشینید و چشمان خود را ببندید. شروع به کشیدن نفس­های عمیق کرده و بر روی ورود و خروج هوا به ریه هاتان توجه کنید. دقت کنید که نفس کشیدن ها تند و بسیار عمیق نباید باشند. به صورتی نفس بکشید که حس راحتی داشته باشید. در این بین ممکن است، افکار و تصاویر و یا خاطرات مثبت یا منفی به ذهن شما هجوم بیاورد. هیچ اشکالی ندارد. بدون عجله اجازه بدهید که این تصاویر گذرا عبور کنند و دوباره روی نفس کشیدنتان تمرکز کنید. پژوهش­های روانشناختی نشان داده اند که با تمرین ذهن­آگاهی استرس و اضطراب و به تبع آن اهمال کاری کاهش قابل ملاحضه ای پیدا می کند.

 

مشاوره خانواده فردوس

مرکز مشاوره فردوس با در اختیار داشتن تیمی متخصص از برترین اساتید و مشاوران در حوزه های روانپزشکی، روانشناسی بالینی، مشاوره خانواده و ازدواج،‌ مشاوره تحصیلی، مددکار و روانسنج است. متخصصان این مرکز به شیوه­ های گوناگون خدمات درمانی ارائه می­کنند که مهمترین آنها عبارتند از: مشاوره حضوری، مشاوره تلفنی، مشاوره الکترونیکی و نوروتراپی. این خدمات در تمامی روزهای هفته در مرکز مشاوره ارائه می شود.


پاسخ دادن

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود.


معرفی مشاوره خانواده فردوس

مرکز مشاوره خانواده فردوس با در اختیار داشتن تیمی متخصص از برترین اساتید و مشاوران در حوزه های روانپزشکی، روانشناسی بالینی، مشاوره خانواده و ازدواج،‌ مشاوره تحصیلی، مددکار و روانسنج است. متخصصان این مرکز به شیوه­ های گوناگون خدمات درمانی ارائه می­کنند که مهمترین آنها عبارتند از: مشاوره حضوری، مشاوره تلفنی، مشاوره الکترونیکی و نوروتراپی. این خدمات در تمامی روزهای هفته در مرکز مشاوره ارائه می شود.

استفاده از مطالب وبسایت مرکز مشاوره خانواده فردوس فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است.